Μακροπρόθεσμη χρηματοδότηση της ευρωπαϊκής οικονομίας

Στις 25 Μαρτίου 2013, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξέδωσε Πράσινη Βίβλο με την οποία δρομολογείται τρίμηνη δημόσια διαβούλευση ως προς τον τρόπο υποστήριξης της παροχής μακροπρόθεσμης χρηματοδότησης και τον τρόπο βελτίωσης και διαφοροποίησης του συστήματος χρηματοδοτικής διαμεσολάβησης για την πραγματοποίηση μακροπρόθεσμων επενδύσεων στην Ευρώπη. Οι μακροπρόθεσμες επενδύσεις αντιπροσωπεύουν δαπάνες που αυξάνουν την παραγωγική ικανότητα της οικονομίας. Αυτό μπορεί να περιλαμβάνει υποδομές ενέργειας, μεταφορών και επικοινωνιών, βιομηχανικές εγκαταστάσεις και εγκαταστάσεις παροχής υπηρεσιών, τεχνολογίες για την κλιματική αλλαγή και την οικολογική καινοτομία, καθώς και την εκπαίδευση και την έρευνα και ανάπτυξη. Η Ευρώπη αντιμετωπίζει μεγάλης κλίμακας και μακροπρόθεσμης φύσης επενδυτικές ανάγκες, η κάλυψη των οποίων είναι καθοριστική για τη στήριξη της διατηρήσιμης ανάπτυξης. Για την χρηματοδότηση μακρόπνοων επενδύσεων, οι κυβερνήσεις, οι επιχειρήσεις και τα νοικοκυριά πρέπει να έχουν πρόσβαση σε προβλέψιμη μακροπρόθεσμη χρηματοδότηση.

Η χρηματοπιστωτική κρίση επηρέασε την ικανότητα του χρηματοπιστωτικού τομέα της Ευρώπης να διοχετεύει αποταμιεύσεις σε μακροπρόθεσμες επενδύσεις. Ως εκ τούτου είναι σημαντικό να εξετάσουμε τι μπορεί να γίνει για να βελτιωθεί η διαθεσιμότητα μακροπρόθεσμης χρηματοδότησης. Η Πράσινη Βίβλος εστιάζεται στον τρόπο εφαρμογής της διαδικασίας αυτής.

Ένα από τα σημαντικά ερωτήματα είναι αν η ιστορικά μεγάλη εξάρτηση της Ευρώπης από τις τράπεζες για τη χρηματοδότηση μακροπρόθεσμων επενδύσεων πρέπει να δώσει και θα δώσει τη θέση της σε ένα πιο διαφοροποιημένο σύστημα, στο οποίο η άμεση χρηματοδότηση από τις κεφαλαιαγορές (δηλαδή μέσω της έκδοσης ομολόγων) θα καταλαμβάνει πολύ μεγαλύτερο μέρος και στο οποίο η συμμετοχή των θεσμικών επενδυτών (π.χ. συνταξιοδοτικών ταμείων) θα είναι μεγαλύτερη, ή σε άλλες εναλλακτικές λύσεις. Οι χρηματοδοτικές ανάγκες των μικρομεσαίων επιχειρήσεων (ΜΜΕ) πρέπει να τύχουν ιδιαίτερης προσοχής, διότι μπορούν να στηρίξουν την ανάπτυξη μακροπρόθεσμα. Οι ΜΜΕ πρέπει να έχουν πρόσβαση τόσο σε τραπεζική όσο και σε εξωτραπεζική χρηματοδότηση.

Οι απαντήσεις που θα συγκεντρωθούν στο πλαίσιο της διαβούλευσης θα βοηθήσουν την Επιτροπή να προσδιορίσει τα μέτρα που πρέπει να ληφθούν για να αρθούν οι φραγμοί σε σχέση με την μακροπρόθεσμη χρηματοδότηση. Η συνέχεια που θα δοθεί στη διαβούλευση μπορεί να λάβει διάφορες μορφές, τόσο νομοθετικές όσο και άλλου είδους.

Ιστορικό

Η Πράσινη Βίβλος αφορά μακροπρόθεσμες επενδύσεις υπό την έννοια του σχηματισμού πάγιου υλικού και άυλου κεφαλαίου. Πολλές από τις επενδύσεις σε ενεργειακές υποδομές, στην κλιματική αλλαγή, στην εκπαίδευση κλπ. έχουν ευρύτερα κοινωνικά οφέλη, καθώς οδηγούν σε αυξημένες αποδόσεις για το σύνολο της κοινωνίας λόγω του ότι υποστηρίζουν βασικές υπηρεσίες και βελτιώνουν το βιοτικό επίπεδο. Εκτός αυτού, ο αντίκτυπός τους μπορεί να αρχίσει να γίνεται αισθητός και βραχυπρόθεσμα. Επιτρέπουν σε επιχειρήσεις και κυβερνήσεις να ανταποκριθούν σε νέες οικονομικές, κοινωνικές και περιβαλλοντικές προκλήσεις, διευκολύνοντας τη μετάβαση προς μια περισσότερο διατηρήσιμη οικονομία ενισχύοντας, παράλληλα, την μακροπρόθεσμη άνοδο της παραγωγικότητας και της ανταγωνιστικότητας. Οι τάσεις όσον αφορά την κλιματική αλλαγή και την εξάντληση των φυσικών πόρων τονίζουν ακόμη περισσότερο την πρόκληση της διατηρήσιμης ανάπτυξης, καθώς απαιτούν περισσότερες μακροπρόθεσμες επενδύσεις για ενέργεια χαμηλών εκπομπών άνθρακα, για αποδοτικότερη αξιοποίηση της ενέργειας και των πόρων και περισσότερες σχετικές υποδομές, σύμφωνα με τον πολιτικό στόχο του περιορισμού της κλιματικής αλλαγής σε λιγότερο από δύο βαθμούς και της αποσύνδεσης της οικονομικής ανάπτυξης από τη χρήση πόρων. Η σημασία της μακροπρόθεσμης χρηματοδότησης για την ανάπτυξη και τη δημιουργία απασχόλησης έχει αναγνωριστεί διεθνώς στο πλαίσιο της G20.

Η ικανότητα της οικονομίας να χρηματοδοτεί μακροπρόθεσμες επενδύσεις εξαρτάται από την ικανότητα του χρηματοπιστωτικού συστήματος να διοχετεύει αποτελεσματικά και αποδοτικά τα σχετικά κεφάλαια στους κατάλληλους χρήστες και στις κατάλληλες επενδύσεις μέσω ανοικτών και ανταγωνιστικών αγορών. Η διαδικασία αυτή μπορεί να υλοποιηθεί είτε μέσω διαφόρων ενδιάμεσων φορέων, όπως τράπεζες, ασφαλιστικές επιχειρήσεις και συνταξιοδοτικά ταμεία, είτε με άμεση πρόσβαση σε χρηματοπιστωτικές αγορές.

Στην Ευρώπη, οι δείκτες επενδύσεων ή αποταμίευσης προς το ΑΕΠ είναι ευνοϊκοί σε σχέση με άλλες περιοχές του κόσμου. Ωστόσο, η συνολική αυτή εικόνα αποκρύπτει το γεγονός ότι οι αποταμιευτές και οι επενδυτές διακατέχονται σήμερα από μεγάλη αβεβαιότητα, απροθυμία ανάληψης κινδύνων και έλλειψη εμπιστοσύνης εξαιτίας της υποτονικής μακροοικονομικής κατάστασης και προοπτικών. Αυτό μπορεί να έχει αποτελέσματα διαρκείας και να δημιουργήσει μονιμότερους φραγμούς όσον αφορά την παροχή μακροπρόθεσμης χρηματοδότησης.

Ένα από τα κυριότερα διδάγματα της κρίσης είναι ότι απαιτείται κατάλληλη ρύθμιση και εποπτεία του χρηματοπιστωτικού τομέα για να αποκατασταθεί η χρηματοπιστωτική σταθερότητα και η εμπιστοσύνη στις αγορές. Η ΕΕ εφαρμόζει ένα ολοκληρωμένο πρόγραμμα χρηματοπιστωτικής μεταρρύθμισης στο πλαίσιο αυτό, το οποίο αποτελεί συμπλήρωμα μιας ευρύτερης δημοσιονομικής και οικονομικής μεταρρύθμισης. Η χρηματοπιστωτική σταθερότητα είναι καθοριστική μεν, αλλά μόνη της δεν αρκεί. Ως μέρος μιας ευρύτερης απόκρισης σε επίπεδο άσκησης πολιτικής, η λεπτομερής ρύθμιση του νέου κανονιστικού και εποπτικού πλαισίου πρέπει να δώσει στον χρηματοπιστωτικό τομέα τα μέσα για να στηρίξει την πραγματική οικονομία, χωρίς, ωστόσο, να θέσει σε κίνδυνο την χρηματοπιστωτική σταθερότητα. Οικοδομώντας πάνω σε αυτό, οι ενέργειες για την ενίσχυση της μακροπρόθεσμης χρηματοδότησης της ευρωπαϊκής οικονομίας θα πρέπει να καλύψουν ευρύ φάσμα αλληλένδετων παραγόντων:

·         την ικανότητα των χρηματοπιστωτικών οργανισμών να διοχετεύουν κεφάλαια ως μακροπρόθεσμη χρηματοδότηση,

·         την αποτελεσματικότητα και αποδοτικότητα των χρηματοπιστωτικών αγορών όσον αφορά την προσφορά μακροπρόθεσμων χρηματοδοτικών προϊόντων,

·         εγκάρσιους παράγοντες που θα επιτρέπουν την μακροπρόθεσμη αποταμίευση και χρηματοδότηση, και

·         την εύκολη πρόσβαση των μικρομεσαίων επιχειρήσεων (ΜΜΕ) σε τραπεζική και εξωτραπεζική χρηματοδότηση.

Οι ερωτήσεις που τίθενται στην Πράσινη Βίβλο:

1) Συμφωνείτε με την ανωτέρω ανάλυση σχετικά με την παροχή και τα χαρακτηριστικά της μακροπρόθεσμης χρηματοδότησης;

2) Γνωρίζετε καταλληλότερο ορισμό για τη μακροπρόθεσμη χρηματοδότηση;

3) Δεδομένης της εξελικτικής φύσης του τραπεζικού τομέα, ποιο ρόλο διαβλέπετε για τις τράπεζες, στο μέλλον, όσον αφορά τη διοχέτευση χρηματοδότησης μακροπρόθεσμων επενδύσεων;

4) Πώς θα μπορούσε ο ρόλος των εθνικών και πολυμερών τραπεζών ανάπτυξης να υποστηρίξει με τον καλύτερο τρόπο τη χρηματοδότηση μακροπρόθεσμων επενδύσεων; Υπάρχει περιθώριο για περισσότερο συντονισμό μεταξύ αυτών των τραπεζών κατά την υλοποίηση των στόχων πολιτικής της ΕΕ; Πώς θα μπορούσαν τα χρηματοπιστωτικά μέσα στο πλαίσιο του προϋπολογισμού της ΕΕ να υποστηρίξουν καλύτερα τη χρηματοδότηση μακροπρόθεσμων επενδύσεων στη βιώσιμη ανάπτυξη;

5) Υπάρχουν άλλα εργαλεία και πλαίσια δημόσιας πολιτικής που μπορούν να υποστηρίξουν τη χρηματοδότηση των μακροπρόθεσμων επενδύσεων;

6) Σε ποιο βαθμό και με ποιο τρόπο οι θεσμικοί επενδυτές δύνανται να διαδραματίσουν σημαντικότερο ρόλο στην αλλαγή του τοπίου στη μακροπρόθεσμη χρηματοδότηση;

7) Πώς μπορούν οι στόχοι προληπτικής εποπτείας και η επιθυμία για υποστήριξη της μακροπρόθεσμης χρηματοδότησης να εξισορροπηθούν στο σχεδιασμό και στην εφαρμογή των αντίστοιχων κανόνων προληπτικής εποπτείας για ασφαλιστές, αντασφαλιστές και συνταξιοδοτικά ταμεία, όπως τα ΙΕΣΠ

8) Ποια είναι τα εμπόδια δημιουργίας οργανισμών συλλογικής επενδύσεως; Είναι δυνατό να αναπτυχθούν πλατφόρμες σε επίπεδο ΕΕ;

9) Ποιες άλλες επιλογές και όργανα θα μπορούσε να θεωρηθεί ότι βελτιώνουν τη δυνατότητα των τραπεζών και των θεσμικών επενδυτών να διοχετεύουν μακροπρόθεσμη χρηματοδότηση;

10) Υπάρχουν σωρευτικές επιπτώσεις των τρεχουσών και των σχεδιασμένων μεταρρυθμίσεων προληπτικής εποπτείας στο επίπεδο και την κυκλικότητα των συνολικών μακροπρόθεσμων επενδύσεων και πόσο σημαντικές είναι; Πώς είναι δυνατό να αντιμετωπιστεί με το βέλτιστο τρόπο οποιαδήποτε επίπτωση;

11) Πώς θα μπορούσε να βελτιωθεί η χρηματοδότηση μακροπρόθεσμων επενδύσεων από τις κεφαλαιαγορές στην Ευρώπη;

12) Πώς μπορούν οι κεφαλαιαγορές να βοηθήσουν να καλυφθεί το έλλειμμα μετοχικού κεφαλαίου στην Ευρώπη; Τι πρέπει να αλλάξει στον τρόπο που λειτουργεί η διαμεσολάβηση από την αγορά για να διασφαλιστεί η καλύτερη ροή χρηματοδότησης σε μακροπρόθεσμες επενδύσεις, η καλύτερη υποστήριξη χρηματοδότησης μακροπρόθεσμων επενδύσεων σε οικονομικά, κοινωνικά και περιβαλλοντικά βιώσιμη ανάπτυξη και για να διασφαλίζεται η επαρκής προστασία των επενδυτών και των καταναλωτών;

13) Ποια είναι τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα ανάπτυξης ενός περισσότερο εναρμονισμένου πλαισίου για καλυμμένα ομόλογα; Ποια στοιχεία θα μπορούσαν να αποτελούν αυτό το πλαίσιο;

14) Πώς θα μπορούσε να αναζωογονηθεί η αγορά τιτλοποίησης στην ΕΕ προκειμένου να επιτευχθεί η σωστή ισορροπία μεταξύ χρηματοοικονομικής σταθερότητας και ανάγκης βελτίωσης του μετασχηματισμού λήξεων από το χρηματοπιστωτικό σύστημα;

15) Ποια είναι η σκοπιμότητα των διαφόρων μοντέλων για συγκεκριμένο λογαριασμό ταμιευτηρίου που θα είναι διαθέσιμος σε ευρωπαϊκό επίπεδο; Θα μπορούσε να σχεδιαστεί ένα ευρωπαϊκό μοντέλο;

16) Τι είδους μεταρρυθμίσεις στη φορολογία εισοδήματος εταιρειών θα μπορούσαν να βελτιώσουν τις επενδυτικές συνθήκες απομακρύνοντας στρεβλώσεις μεταξύ δανεισμού και μετοχικού κεφαλαίου;

17) Τι πρέπει να ληφθεί υπόψη για τον ορισμό των σωστών κινήτρων σε εθνικό επίπεδο για μακροπρόθεσμη χρηματοδότηση; Πιο συγκεκριμένα, πώς θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν τα φορολογικά κίνητρα προκειμένου να ενθαρρυνθεί η αποταμίευση με ισορροπημένο τρόπο;

18) Ποια είδη εταιρικών φορολογικών κινήτρων είναι επωφελή; Ποια μέτρα θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για να αντιμετωπιστούν οι κίνδυνοι αρμπιτράζ όταν χορηγούνται απαλλαγές/κίνητρα για συγκεκριμένες δραστηριότητες;

19) Θα μπορούσε ο στενότερος φορολογικός συντονισμός στην ΕΕ να υποστηρίξει τη χρηματοδότηση μακροπρόθεσμων επενδύσεων;

20) Σε ποιο βαθμό θεωρείτε ότι η χρήση των λογιστικών αρχών της εύλογης αξίας έχει οδηγήσει τους επενδυτές να υιοθετούν συμπεριφορά βραχυπρόθεσμης προσέγγισης; Ποιες εναλλακτικές λύσεις ή άλλοι τρόποι, θα μπορούσαν να προταθούν, για την αντιστάθμιση αυτών των επιδράσεων;

21) Τι είδους κίνητρα θα μπορούσαν να συμβάλουν στην προώθηση της καλύτερης μακροπρόθεσμης συμμετοχής των μετόχων;

22) Πώς είναι δυνατό να αναπτυχθούν οι εντολές και τα κίνητρα που δίδονται στους διαχειριστές στοιχείων ενεργητικού προκειμένου να υποστηρίξουν τις στρατηγικές και τις σχέσεις μακροπρόθεσμων επενδύσεων;

23) Υπάρχει ανάγκη για αναθεώρηση του ορισμού των καθηκόντων καταπιστευματοδόχου στο πλαίσιο της μακροπρόθεσμης χρηματοδότησης;

24) Σε ποιο βαθμό είναι δυνατό η αυξημένη ενσωμάτωση οικονομικής και μη οικονομικής φύσεως πληροφοριών να συνδράμει στην παροχή σαφέστερης εικόνας της μακροπρόθεσμης απόδοσης μιας εταιρείας και να συνεισφέρει σε καλύτερη λήψη επενδυτικών αποφάσεων;

25) Υπάρχει ανάγκη για ανάπτυξη συγκεκριμένων μακροπρόθεσμων κριτηρίων αναφοράς;

26) Ποια περαιτέρω μέτρα θα μπορούσαν να εξεταστούν, στο πλαίσιο ρύθμισης της ΕΕ ή άλλων μεταρρυθμίσεων, προκειμένου να διευκολυνθεί η πρόσβαση των ΜΜΕ σε εναλλακτικές πηγές χρηματοδότησης;

27) Πώς θα μπορούσαν να σχεδιαστούν μέσα τιτλοποίησης για ΜΜΕ; Ποιοι είναι οι καλύτεροι τρόποι να χρησιμοποιηθεί η τιτλοποίηση προκειμένου να κινητοποιηθεί το χρηματοοικονομικό κεφάλαιο των διαμεσολαβητών για πρόσθετο δανεισμό/επενδύσεις σε ΜΜΕ;

28) Θα ήταν σκόπιμο να δημιουργηθεί μια πλήρως χωριστή και διακριτή προσέγγιση για αγορές ΜΜΕ; Πώς και από ποιον θα μπορούσε να αναπτυχθεί μια αγορά για ΜΜΕ, συμπεριλαμβανομένων των τιτλοποιημένων προϊόντων που είναι ειδικά σχεδιασμένα για τις χρηματοδοτικές ανάγκες των ΜΜΕ;

29) Θα μπορούσε ένα ευρωπαϊκό ρυθμιστικό πλαίσιο να βοηθήσει ή να δυσχεράνει την ανάπτυξη αυτών των εναλλακτικών μη τραπεζικών πηγών χρηματοδότησης για τις ΜΜΕ; Ποιες μεταρρυθμίσεις θα μπορούσαν να βοηθήσουν να στηριχθεί η συνέχιση της ανάπτυξής τους;

30) Πέρα από την ανάλυση και τα πιθανά μέτρα που περιγράφονται στην παρούσα Πράσινη Βίβλο, τι άλλο θα μπορούσε να συμβάλει στη μακροπρόθεσμη χρηματοδότηση της ευρωπαϊκής οικονομίας;

Βλ. λεπτομέρειες στην Πράσινη Βίβλο για την μακροπρόθεσμη χρηματοδότηση της ευρωπαϊκής οικονομίας COM/2013/150

Σχολιάστε αυτό το θέμα

Name:*
City/Town/Region:*
Country:*
Message for discussion:*
Αντιγράψετε παρακαλώ στο πλαίσιο τα παρακάτω στοιχεία:*
Note: Fields marked with (*) are obligatory.

Επίκαιρες συζητήσεις

Σχολιάστε ένα άλλο θέμα της Ευρωπαίδειας

Σχολιάστε ένα άλλο θέμα του Ιστολογίου